Hülya OMRAK    

Tarım Reformu Genel Müdürlüğünden alınan bilgiye göre 20 Haziran 2026 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanan 7584 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile mevcut 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’na önemli değişiklikler getirildi. Yeni Kanun’da tarım arazilerinin korunması, izinsiz yapılaşmanın önlenmesi ve kooperatif modeliyle yapılan hobi bahçesi benzeri uygulamalara yönelik önemli düzenlemeler söz konusu. 

İDARİ PARA CEZALARINDA BÜYÜK ARTIŞ 

7584 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un dikkat çeken düzenlemelerinden ilki para cezaları ile ilgili. Buna göre tarım arazisinin izinsiz kullanımı veya üzerine yapı inşa edilmesi durumunda uygulanan idari para cezası önemli ölçüde artırıldı. Daha önce metrekare başına 94,82 TL olarak uygulanan ceza, yeni düzenleme ile metrekare başına 2.500 TL’ye çıkarıldı. 

Eğer bu izinsiz yapılaşma “Büyük Ova Koruma Alanı” içinde yer alıyorsa belirtilen bu ceza metrekare başına 5.000 TL olarak uygulanacak. 

UYUMSUZLUK HÂLİNDE ÜÇ KATI CEZA 

Valilikçe verilen iki aylık süre içinde izinsiz yapıların yıkılmaması ve arazinin tarımsal üretime uygun hâle getirilmemesi durumunda, metrekare başına 7.500 TL ilave idari para cezası uygulanacak. 

HOBİ BAHÇELERİ İLE İLGİLİ ÖNEMLİ YASAKLAR

Yeni düzenleme hobi bahçeleri ile ilgili de önemli yasaklar getiriyor. Buna göre, kooperatiflerin tarımsal nitelikli taşınmazları edinmesi sıkı şartlara bağlanarak Bakanlık iznine tabi tutuluyor. 

Yeni düzenlemeye göre (Genel Yasak); 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’na tabi olan kooperatiflerin; 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarında “tarımsal niteliği korunacak alan” olarak belirlenen yerler ile bu planlar dışındaki tüm tarım arazileri üzerinde mülkiyet ve sınırlı ayni hak (irtifak, intifa, üst hakkı vb.) edinmeleri yasaklandı. 

Yasanın istisnası ise tarımsal amaçlı kooperatifleri kapsıyor. Bu yasaktan sadece tarımsal amaçlı faaliyet gösteren kooperatifler muaf tutuluyor. 

Düzenlemeye göre tarımsal amaçlı faaliyet gösteren kooperatifler dahi söz konusu tarım arazileri üzerinde mülkiyet veya sınırlı ayni hak edinebilmek için mutlaka Tarım ve Orman Bakanlığından izin almak zorunda. 

HAPİS VE ADLİ PARA CEZALARI 

Tarım arazilerini kooperatif üyeliği veya ortaklık ilişkisi (hobi bahçesi vb. yöntemler) üzerinden fiili hisseler oluşturarak bölüp amacı dışında kullananlara veya buna aracılık edenlere bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yüz günden bin güne kadar adli para cezası veriliyor Ayrıca bu faaliyetleri yürüten tüzel kişilere (kooperatif vb.) 474.089 TL’den 2.370.447 TL’ye kadar idari para cezası kesiliyor.

Kanunda yapılan diğer önemli değişikliklerden bazıları ise şöyle:

Tarım arazilerini izinsiz kullanan yapılara elektrik, su ve doğalgaz aboneliği verilmesi tamamen yasaklandı, bu yasağı çiğneyen kurumlara da ağır yaptırımlar getirildi.

Altyapı ve Abonelik Yasakları Hizmet Bağlantısı Yasağı: İzin alınmadan yapılmış her türlü yapı ve tesise; ilgili idareler, kurum ve kuruluşlar tarafından elektrik, su ve doğal gaz bağlantısı yapılamaz ve abonelik tesis edilemez. 

Kurumlara Uygulanacak Cezalar: Bu yasağa aykırı davranarak abonelik tesis eden idare veya kurumlara her bir abone başına 100.000 TL idari para cezası verilir. 

İptal Etmeme Cezası: Cezanın tebliğinden itibaren 30 gün içinde aboneliğin iptal edilmemesi durumunda, aboneliğin devam ettiği her ay için ayrıca 100.000 TL ceza uygulanmaya devam eder. 

Söz konusu düzenleme ile gıda güvenliğini sağlamak için verimli toprakların amaç dışı kullanımını ve hukuka aykırı şekilde bölünmesini kesin olarak durdurmak; özellikle büyükşehirlerin etrafındaki verimli tarım arazilerinin “hobi bahçesi” adı altında kalıcı veya seyyar yapılarla işgal edilmesini ve tarım dışına çıkarılmasını kesin olarak engellemek hedefleniyor.